Oprichting van de gemeenschap
Steeds meer Joden begonnen in de 19e eeuw te werken in de diamantindustrie. Foto: Joods Historisch Museum
In de 19e eeuw gingen Joden in Nederland niet langer naar Joodse scholen, maar naar openbare scholen. Dit was bedoeld om hen beter te integreren in de samenleving. Op de openbare scholen kregen zij onderwijs in de Nederlandse taal en cultuur. Het doel was om de kinderen op te leiden tot volwaardige leden van de Nederlandse maatschappij.
In minder dan honderd jaar veranderde Joods Amsterdam flink. Aan het begin van de 20e eeuw waren Joden een aparte, gesloten groep in de stad, waar rabbijnen en de bestuurders veel invloed hadden. De meeste Joden spraken Jiddisch en werkten vooral in de handel, winkels en de diamantindustrie.
Door het bewuste integratiebeleid van de overheid, gesteund door de Joodse leiders, begon Joods Amsterdam in twee generaties tijd over te schakelen op het Nederlands. Dankzij de emancipatie kwamen er nieuwe mogelijkheden: Joden werden actief in de politiek van de stad Ook in de kleinkunst en in vrije en academische beroepen vonden Joden nieuwe werkgelegenheid.
Doordat Joden steeds meer betrokken raakten bij het leven in de stad, ontstonden er ook interne verschillen. De rijkere Joden sloten zich aan bij de liberale beweging, terwijl vanaf het einde van de eeuw steeds meer arme Joden zich aangetrokken voelden tot het socialisme. Dit zorgde voor felle discussies binnen de Joodse gemeenschap.
Zoek op
Welke van de volgende woorden uit het Jiddisch, de taal die veel Asjkenazische Joden spraken, gebruiken we nog steeds in het Nederlands?
Kritisch denken
Wat zijn zowel de voordelen als de nadelen van de integratie voor Joden in Nederland?
Check je kennis
1. Waarom werden er in de 19e eeuw scholen en instellingen voor Joden opgericht in Nederland?
2.Wat veroorzaakte interne verschillen binnen de Joodse gemeenschap in Amsterdam aan het einde van de 19e eeuw?