Joden en Geld: Het ontstaan van een mythe

Een van de meest voorkomende stereotypen over Joden heeft te maken met geld. Er wordt vaak gezegd dat Joden gierig of erg hebzuchtig zouden zijn. Je zou misschien denken dat het niet zo erg is om als rijk gezien te worden, maar dit stereotype heeft geleid tot veel negatieve houdingen en gedragingen, die Joden veel leed en schade hebben toegebracht.  En ook vandaag heeft dit denken nog steeds impact op het nationale denken, zoals blijkt uit recente berichtgeving over figuren als Soros en de familie Rothschild op sociale media. Op platforms als X, Facebook en Instagram wordt dagelijks beweerd dat deze Joodse families hun rijkdom op oneerlijke wijze hebben vergaard en dat ze alleen maar hebzuchtig zijn naar meer. Het stereotype dat Joden en geld onafscheidelijk met elkaar verbonden zijn, heeft dus een lange geschiedenis die tot op de dag van vandaag voortleeft in de hoofden van mensen. Maar waar komt dit idee eigenlijk vandaan?

Antisemieten zagen de rijkdom en invloed van een paar Joodse families als reden om de motieven van alle Joden te verdenken – ondanks het feit dat de overgrote meerderheid van de Joden nog steeds overwegend arm en arbeider was. Aan het eind van de 19e eeuw werden folders verspreid waarin werd beweerd dat de Rothschilds geld verdienden aan de oorlog in Europa.

Omdat het Europese publiek al gewend was om negatieve stereotypen en mythes over Joden te geloven, was het gemakkelijk voor samenzweringstheorieën over de familie Rothschild en andere rijke Joodse mensen om zich in de samenleving te verspreiden. Vandaag de dag is de familie Rothschild lang niet zo rijk of invloedrijk als hun voorouders waren, maar complottheorieën over hen blijven zich verspreiden, zoals beschuldigingen dat ze de wereldeconomie controleren, oorlogen over de hele wereld creëren en ervan profiteren, en zelfs het weer controleren.

Het geven van liefdadigheid is al duizenden jaren een kenmerk van het Joodse leven. De gewoonte om een donatiebox voor liefdadigheid te hebben in Joodse synagogen gaat minstens terug tot de Eerste Tempelperiode 970-586 voor Christus in Jeruzalem, waar geschreven verslagen spreken van een donatiekamer in de Tempel van Koning Salomo. De wijsgeer Maimonides uit de 12e eeuw schreef een verhandeling over de acht soorten tzedakah waarbij “met tegenzin geven” de laagste vorm is en “zodanig geven dat de ontvangers zo geholpen zijn dat ze geen liefdadigheid meer nodig hebben” de hoogste vorm van liefdadigheid is.

De wrede ironie is dat de Joodse cultuur en religie speciaal belang hechten aan ‘tzedakah’ – het geven van liefdadigheid. Veel Joodse huizen en gebouwen hebben een tzedakah box of fonds voor donaties aan goede doelen, en Joden zijn statistisch gezien meer geneigd om aan goede doelen te doneren dan bijna elke andere groep in de samenleving. Uit een onderzoek uit 2016 van het Institute for Jewish Policy Research bleek dat 93% van de Britse Joden in het afgelopen jaar aan een goed doel had gedoneerd, vergeleken met 57% van de Britse bevolking in het algemeen.