De Shema, Mezoeza & Tefillien
Het Shema-gebed bestaat uit drie paragrafen die rechtstreeks uit de Torah komen. Het wordt door veel Joden twee keer per dag gezegd, ‘s ochtends en ‘s avonds. Het is een zeer belangrijke tekst omdat het begint met het belangrijkste traditionele geloof in één God:
Hoor, Israël! de Heere, onze God, is een enig Heere!
שְׁמַע יִשְׂרָאֵל יְי אֱלֹהֵינוּ יְי אֶחָֽד
Daarna gaat het over de mitswa van het liefhebben van God, die door veel rabbijnen wordt gezien als een van de belangrijkste mitsva’s (samen met het liefhebben van je naaste).
Behalve in de Torahrol, kun je dit kleine gedeelte van de Torah-tekst ook op twee andere plaatsen vinden, met de hand geschreven op perkament. In het Sjema staat namelijk dat de tekst op twee andere plaatsen moet worden neergezet
De eerste plaats is op de deurposten van Joodse huizen en gemeenschappelijke gebouwen. Deze minirol met het Sjema er met de hand op geschreven wordt een mezoeza genoemd. Deze worden bewaard in kleine doosjes (mezoeza-doosjes) om ze te beschermen.
En gij zult ze op de posten van uw huis, en aan uw poorten schrijven.(Deuteronomium 6)
וּכְתַבְתָּ֛ם עַל־מְזֻז֥וֹת בֵּיתֶ֖ךָ וּבִשְׁעָרֶֽיךָ
De tweede plaats waar je de Shema tekst vindt is in twee kleine doosjes die tefillin worden genoemd. Deze twee doosjes worden om het hoofd en de arm gedragen voor het ochtendgebed. Ze worden traditioneel gedragen door mannen, maar in sommige gemeenschappen ook door vrouwen.
Ook zult gij ze tot een teken binden op uw hand, en zij zullen u tot voorhoofdspanselen zijn tussen uw ogen…(Deuteronomium 6)
Tefillin worden op het hoofd geplaatst om gedachten en besluitvorming voor te stellen en op de arm, om actie voor te stellen. De tefillin op de arm is gericht naar het hart, om te laten zien dat emotie ook betrokken is bij het leiden van een religieus leven.
Om te laten zien hoe speciaal Torah-teksten zijn (inclusief mezoeza’s en tefillin-teksten), worden ze, wanneer ze te oud of beschadigd zijn om gebruikt te worden, begraven als een teken van respect, in plaats van gewoon weggegooid te worden.
Zoek op
De Hebreeuwse letter ש (shin) op mezoeza-hoesjes is de eerste letter van het woord Shaddai – een woord dat gebruikt wordt om God te beschrijven. Wat betekent ‘Shaddai’?
Kritisch denken
1. Volgens de Torah maakten de Israëlieten, voordat ze Egypte verlieten en meer dan 200 jaar slaven waren geweest, tekens op hun deurposten om te laten zien dat hun huizen Joods waren, ter bescherming tijdens de tiende plaag. Denk je dat het plaatsen van een mezoeza op de deurpost verband houdt met dat verhaal?
2. Welke boodschap of motto zou voor jou zo belangrijk zijn dat het de moeite waard zou zijn om het op verschillende plaatsen in je huis op te hangen om er elke dag aan te denken?
Check je kennis
1. Waar komt de tekst voor het ‘Shema’ gebed oorspronkelijk vandaan?
2. Wat is een mezoeza en waar zou je er een kunnen vinden?
3. Welke delen van het lichaam worden tefillin aangedaan?