Kasjroet (Koosjer eten)
Het Hebreeuwse woord ‘kasher‘ (in het Nederlands ‘koosjer‘) betekent ‘geschikt‘.
In de Torah zijn er veel regels over welke voedingsmiddelen koosjer zijn om te eten. Deze regels staan bekend als de wetten van kasjroet.
Spreek tot het volk Israël als volgt: Dit zijn de dieren die jullie mogen eten van alle landdieren...
(Leviticus 11:2)...דַּבְּר֛וּ אֶל־בְּנֵ֥י יִשְׂרָאֵ֖ל לֵאמֹ֑ר זֹ֤את הַֽחַיָּה֙ אֲשֶׁ֣ר תֹּאכְל֔וּ מִכׇּל־הַבְּהֵמָ֖ה אֲשֶׁ֥ר עַל־הָאָֽרֶץ
De kasjroet-wetten bepalen dat alleen landdieren die zowel gespleten hoeven hebben als hun voedsel herkauwen, zoals koeien en schapen, gegeten mogen worden. Alleen vissen die vinnen en schubben hebben, zoals zalm en kabeljauw, zijn toegestaan. Andere zeevruchten, zoals schaaldieren en inktvis, zijn niet koosjer. De meeste tamme (boerderij)vogels zijn koosjer, zoals kippen, eenden en ganzen. Roofvogels, zoals uilen en haviken, zijn dat niet.
Dieren worden op een zorgvuldige manier geslacht, die shechita wordt genoemd. Dit wordt uitgevoerd door speciaal opgeleide en gekwalificeerde personen op een manier die het dier zo min mogelijk pijn bezorgt.
De Torah verbiedt ook het eten van bloed, dus al het bloed wordt uit het vlees verwijderd (met behulp van zout).
De wetten van de Torah verbieden het mengen van vlees en melk. Veel Joden hebben zelfs aparte borden en bestek voor voedsel dat vlees of melk bevat. Voedingsmiddelen die geen van beide bevatten (zoals groenten, granen en zelfs eieren) worden parve (neutraal) genoemd.
Een vestiging van McDonald's in Tel Aviv, Israël, die als kosjer is gecertificeerd, met een vleessectie aan de linkerkant en een aparte afdeling voor zuivelijs aan de rechterkant. Copyright: Boris-B / Shutterstock.
Sommige voedingsmiddelen hebben speciale symbolen op hun verpakking om aan te geven dat ze door rabbijnen zijn gecontroleerd en zeker kosjer zijn. Er zijn ook boekjes, websites en apps die mensen die kosjer eten helpen om te weten welke producten zij mogen eten (en welke melk bevatten).
Enkele voorbeelden van kasjroet-certificeringssymbolen die worden gebruikt.
AUDIO : “Koosjer leven lijkt misschien vreemd als je er niet veel vanaf weet, maar voor mij is het gewoon de manier waarop ik leef. Het is iets waarmee ik ben opgegroeid. Ik heb niet het gevoel dat ik iets mis, want veel van mijn vrienden eten ook koosjer. Daarnaast ga ik naar een Joodse school waar alle schoollunches ook koosjer zijn!
Thuis hebben we in onze keuken twee sets borden, bestek en pannen, zodat zuivel en vlees volledig gescheiden blijven. Dat maakt het makkelijker om ze niet per ongeluk door elkaar te halen. Meestal gebruik ik de blauwe set, die voor zuivel is, omdat probeer om minder vlees te eten.
Ik overweeg om op een gegeven moment helemaal vegetarisch te gaan eten. Mijn favoriete maaltijd is groentelasagne met een romige saus. Natuurlijk eten we geen gewone runderlasagne, omdat dat een mix is van melk en vlees. Maar mijn moeder maakt soms lasagne met vlees en gebruikt dan melkalternatieven zoals kokosroom en veganistische kaas. Ik heb echt niet het gevoel dat ik iets mis, zelfs al heb ik bijvoorbeeld nog nooit garnalen geproefd.
Het zijn misschien vreemde wetten, en we begrijpen niet altijd waarom ze in de Torah staan, maar ik geloof dat God ze er met een reden heeft neergezet. Daarom houd ik me er graag aan!
– Edden (16), Liverpool
INFOGRAPHIC: De Kasjroet-beslissingsboom
Zoek op
- Welke passage(s) in de Torah vormen de bron voor het verbod op het mengen van melk en vlees?
- Zijn er aspecten van een koosjer dieet die mogelijk gezondheidsvoordelen bieden? (Nu of in het verleden…)
- Wat zijn de verschillen tussen koosjer vlees en halal vlees (dat door moslims wordt gegeten)?
Kritisch denken
- Onderzoek wat de opvattingen van de Liberaal-Joodse stromingen zijn over het houden van een koosjer dieet. Hoe verschillen deze van de Orthodoxe opvattingen?
- Zijn er aspecten van een koosjer dieet die als ‘ethisch eten’ kunnen worden beschouwd? Welke aspecten zijn dit en waarom?
Wist je dat?
Omdat de wetten over wat koosjer is zo complex zijn, kunnen verschillende groepen en autoriteiten die de koosjer-symbolen en certificering uitgeven, van mening verschillen over wat als koosjer wordt beschouwd. Dit betekent dat een voedingsmiddel of restaurant door de ene Joodse groep als koosjer kan worden gezien, maar door een andere niet…
Check je kennis
- Wat betekent het woord koosjer in het Nederlands?
- Noem iets dat niet gegeten mag worden volgens de koosjer-voedselwetten.
- Noem iets dat wel gegeten mag worden volgens de koosjer-voedselwetten.