De Torah & Tenacḥ
De belangrijkste en meest bijzondere tekst voor Joden is de Torah (wat "onderwijs" betekent – wijsheid die doorgegeven moet worden). Dus waaruit bestaat de Torah en waar komt deze vandaan?
De orthodoxe traditie vertelt dat Mozes het exacte woord van God opschreef zoals het aan hem werd geopenbaard op de berg Sinai (in het jaar 1312 v.Chr.). Daarom wordt de Torah (ook als Thora gespeld) vaak de ‘Vijf Boeken van Mozes’ genoemd. Bij deze geschreven Torah kwamen ook uitleg en meer details, bekend als de ‘Mondelinge Wet’ (die uiteindelijk ook schriftelijk werd vastgelegd).
Andere groepen binnen het jodendom hebben iets verschillende opvattingen over hoe de Torah precies tot stand kwam, maar geloven dat deze goddelijk geïnspireerd was, in plaats van het exacte woord van God. Daarom staan niet-orthodoxe groepen meer open voor het aanpassen van wetten en het interpreteren ervan om tegemoet te komen aan de behoeften van een moderne samenleving – sommigen op een lichte manier, anderen meer radicaal.
De Torah begint met het verhaal van de schepping van de wereld. Vervolgens beschrijft het de stamboom van Adam en Eva tot aan Abraham, de ‘eerste Jood’, en zijn vrouw Sarah. Het gaat verder met een beknopte geschiedenis van hun afstammelingen, reizen en ervaringen, totdat zij als een groot volk terugkeerden om in Israël te wonen.
De Torah is verdeeld in vijf ‘boeken’ – bekend als Bereshit (Genesis), Shemot (Exodus), Vayikra (Leviticus), Bamidbar (Numeri) en Devarim (Deuteronomium).
De Torah bevat ook vele mitzvot (geboden of wetten) over een breed scala aan onderwerpen – een gids voor het leven. De ‘Tien Geboden’ zijn zeer beroemd, maar dit zijn slechts tien van de 613 wetten in de Torah! Deze wetten omvatten hoe je anderen moet behandelen (inclusief je echtgenoot), wat je mag eten, de naleving van de Sjabbat en feestdagen, landbouwwetten, en wat te doen als mensen gewond raken of eigendommen beschadigd worden.
Als dit nog niet genoeg was om je in te verdiepen, zijn er veel andere belangrijke joodse teksten. Samen worden veel van deze sleutelteksten uit de oudheid groeperen onder de naam ‘Tanaḥ’. Dit is een acroniem voor Torah, Nevi’im (de geschriften van de Profeten) en Ketuvim (andere geschriften – waaronder het Boek der Psalmen en de Boeken van Ester, Ruth en Jona).
Zoek op
1. Christenen noemen de Tenach het ‘Oude Testament’, maar joden gebruiken die naam niet. Waarom niet?
2. Alle profeten die in het Boek der Profeten in de Tenach zijn opgenomen, zijn mannen. Het jodendom kent zeven vrouwelijke profetes. Wie zijn zij? Waarom denk je dat zij niet zijn opgenomen in het Boek der Profeten?
Kritisch denken
1. Als er een speciaal gidsboek voor het leven is waarvan veel mensen het vol wijsheid vinden, maakt het dan een verschil of het goddelijk (van God) is of door mensen geschreven?
2. De ‘Tien Geboden’, zoals ze algemeen in het Engels worden genoemd, staan in het Hebreeuws bekend als de ‘Aseret Hadibrot’, wat ‘de tien uitspraken’ of ‘de tien zeggen’ betekent. Waarom is dit een nauwkeuriger omschrijving?
3. Zijn de Tien Geboden relevant voor alle mensen? Als je denkt van niet, stel dan een lijst op van tien goede levensregels die volgens jou voor iedereen relevant zouden zijn.
Wist je dat?
1. Veel van de wetten uit de Torah hebben te maken met het functioneren van de Tempel in Jeruzalem, wat betekent dat ze momenteel door geen enkele jood nageleefd kunnen worden.
2. Ongeveer de helft van alle Torahwetten is alleen relevant voor joden die in het land Israël wonen, een voorbeeld hiervan is het naleven van het ‘sjmita’-jaar (een landbouwwet die voorschrijft het land en de gewassen elke zevende jaar rust te geven). Deze wetten kunnen niet nageleefd worden door joden die in de diaspora (buiten Israël) wonen.
3. De stenen tafelen worden vaak beschreven en afgebeeld als afgeronde boogvormen (zoals in het schilderij hierboven), maar volgens de joodse traditie waren ze rechthoeken, met scherpe hoeken!
Check je kennis
1. Wordt de hele Torah door joden gezien als het directe woord van God?
2. De joodse traditie vertelt dat de Torah aan de Israëlieten werd gegeven met de hulp van welke leider?
3. De Tenach is een verzamelnaam voor 3 soorten teksten. Wat zijn deze?