Oost-Europese immigratie
Foto uit circa 1920 in de Uilenburgersteeg in Amsterdam, midden in de Joodse wijk Collectie Joods Cultureel Kwartier F001724
Aan het einde van de 19e eeuw kwamen veel Joodse mensen uit Oost-Europa naar Nederland. Ze vluchtten vooral uit het Russische Rijk en andere landen in die regio, omdat ze daar te maken hadden met geweld (pogroms), strenge anti-Joodse regels en armoede. Tussen 1881 en 1914 verlieten ongeveer twee miljoen Joden Oost-Europa, en ook daarna gingen velen weg.
Tienduizenden van hen reisden via Nederland, meestal op doorreis naar landen als de Verenigde Staten, Groot-Brittannië of Zuid-Amerika. Maar een klein deel besloot hier te blijven. Deze nieuwe Joodse migranten waren vaak religieuzer dan de Joden die al in Nederland woonden. Ze richtten hun eigen synagogen op en hielden diensten volgens hun Oost-Europese tradities. Terwijl veel Nederlandse Joden onderling Nederlands spraken, spraken de Oost-Europese Joden Jiddisch met elkaar.
Foto van de Jiddische voorstelling “Tog oen Nacht” door de An-Ski dramakring in 1936. De acteurs dragen traditionele kleding van orthodoxe Oost-Europese Joden. Collectie Joods Cultureel Kwartier F004121
Niet iedereen in de Nederlandse Joodse gemeenschap wist hoe ze met de nieuwkomers om moesten gaan. Aan de ene kant voelde men medeleven, omdat deze mensen op de vlucht waren voor gevaar. Maar aan de andere kant waren er grote verschillen in cultuur en gewoontes, waardoor het moeilijk was om goed met elkaar om te gaan. Daardoor verliep de integratie eerst moeizaam. Pas na de Tweede Wereldoorlog werden de Oost-Europese Joden echt onderdeel van het Nederlands-Joodse leven.
Zoek op
1. Welke landen in Oost-Europa kenden de grootste Joodse gemeenschappen in de 19e eeuw?
2. Welke Joodse tradities namen de Oost-Europese Joden met zich mee?
3. Zijn er nog sporen van de Oost-Europese Joodse gemeenschap te vinden in Nederland vandaag de dag?
Kritisch denken
Wat kunnen redenen zijn waarom integratie soms moeizaam verloopt, zelfs als mensen een vergelijkbare achtergrond hebben?
Check je kennis
1. Waarom vluchtten veel Joodse mensen uit Oost-Europa naar Nederland aan het einde van de 19e eeuw?
2. Op welke manieren verschilden de Oost-Europese Joden van de Joden die al in Nederland woonden?
3. Waarom verliep in het begin de integratie van de Oost-Europese Joden in Nederland in het begin moeizaam?